|
تأثیر آموزش مهارت های زندگی بر تغییر نگرش، باورها و رفتارهای مددجویان کانون اصلاح و تربیت لرستان
|
|
جهانبخش امامی ، نصیر کوشکی
اداره کل زندانهای لرستان
.pdf |
.ppt |
.doc
|
امتیازدهی به این مقاله:
1390/01/18
نظرات شما (0)
|
|
|
خلاصه مقاله
چکیده
با وجود تغییرات عمیقی که در شیوه ی زندگی جوامع امروزی رخ داده است متأسفانه هنوز بسیاری از افراد در مواجه با ناملایمات و مشکلات زندگی از روش های ناکارآمد و سنتی گذشته تربیتی خود استفاده می کنند ، اگر در زندگی خود خشم و پرخاشگری را به عنوان راهکار غلبه بر مشکلات آموخته باشند در همه زمینه ها از جمله زندگی اجتماعی خود از آن استفاده می کنند داشتن یک زندگی منطقی ، سالم ، هدفمند و انعطاف پذیر برای مواجه با مشکلات و فراز و نشیب های آن خواسته هر انسان خردمندی است. یکی از راهکارهای تحقق این پارامتر مهم استفاده و داشتن دانش لازم درباره مهارت های زندگی است ، نزدیک به چهار دهه است که در ادبیات روان شناسی در سطح دنیا آموزش مهارت های زندگی مد نظر است و این مهارت ها می تواند بر تغییر نگرش ، باورها و رفتارهای افراد موثر واقع شود ، با همین رویکرد آموزش مهارت های زندگی در کانون اصلاح و تربیت خرم آباد مد نظر قرار گرفته و بر روی همه مددجویان اجراء شده است ، قبل از آموزش و بعد از آموزش از مدد جویان پرسشنامه و مصاحبه درباره شیوه های حل مشکلات ، نگرش ها و باورها به عمل آمده است و نیز چک لیست رفتارهای آنها توسط محقق تهیه شده است .
تحلیل و بررسی نتایج بر اساس t.test برای گروههای وابسته نشان می دهد که آموزش مهارت های زندگی در همه زمینه های فوق بصورت معناداری موثر بوده است .
مقدمه:
یکی از راههای پیشگیری از بروز مشکلات روانی و رفتاری ارتقاء ظرفیت روانشناختی افراد می باشد که از طریق آموزش مهارت های زندگی جامه عمل می پوشد . مهارت های زندگی عبارت است از مجموعه ای از توانایی ها که زمینه سازگاری و رفتار مثبت و مفید را فراهم می آورند . پژوهش های متعدد و گسترده ای تأثیر مثبت آموزش مهارت های زندگی را در کاهش سوء مصرف مواد ، پیشگیری از رفتارهای خشونت آمیز ، تقویت اتکا به نفس ، افزایش مهارت های مقابله با فشارها و استرس ها ، برقراری روابط مثبت و موثر اجتماعی و .... نشان داده اند .
یکی از راههای پیشگیری از بروز مشکلات روانی و رفتاری ارتقاء توانمندی روانی افراد می باشد که از طریق آموزش های مختلف و از جمله مهارت های ده گانه زندگی قابل دستیابی است .
نیازهای زندگی امروز ، تغییرات سریع اجتماعی ، فرهنگی و مدرن شدن ارتباطات انسانی انسانها را با چالشها ، استرس ها و فشارهای متعددی رو به رو نموده است که مقابله موثر با آنها نیازمند توانمندی های روانی – اجتماعی می باشد ، (نوشا دروان ، 1389)
این مسائل و مشکلات که به آنها اشاره گردید صاحب نظران بهداشت روانی را بر آن داشته است تا تمام تمرکز خود را در جهت جلوگیری از اختلالات رفتاری بر پیشگیری و آموزش متمرکز نمایند و بهترین آموزشها در همین راستا عبارت است از آموزش مهارت های زندگی .(ناصری 1383) مهارت های زندگی شامل مجموعه ای از توانایی ها هستند که قدرت سازگاری و رفتار مثبت و کار آمد را افزایش می دهند در نتیجه فرد قادر می شود تا هم رفتار مسئولانه داشته باشد و هم با استرسهای زندگی به نحو مطلوب و موثری کنار بیاید .(کریس ،1381).
در کانون اصلاح و تربیت آموزش مهارت های ده گانه زندگی مد نظر قرار گرفته است تا تأثیرات آن بر نگرش ها ، باورها و رفتارهای مددجویان بررسی شود که نتایج حاکی از این دستاورد است .
پیشینه و ادبیات تحقیق:
مهارت های زندگی می توانند به عنوان سدی محکم برای فرد در مقابل استرس ها و نا ملایمات زندگی عمل کند و فرد را از لحاظ روان شناختی سر سخت نماید بطوریکه در برابر نا ملایمات زندگی بتواند به راحتی مقابله موثر نماید.
بیان مسئله:
آیا آموزش مهارتهای زندگی بر تغییر نگرش ها ، باورها و رفتارهای مددجویان موثر است؟
کانون اطلاح و تربیت به عنوان مکانی که در آن به اصلاح رفتارهای گذشته مدد جویان می پردازد و هم آنها را برای بازگشت و حضور سعادتمندانه در جامعه مهیا می سازد برای رسیدن به اهداف خود آموزش های متعدد ، کلاس های متنوع و برنامه های آموزشی متعدد را در سر فصل های خود جای داده است . رسیدن به این چشم اندازها و به طور کلی اصلاح و تربیت رفتارهای مددجویان مهم ترین برنامه نگهداری مددجویان است اگر کانون بتواند به این مهم دست یابد نه تنها در اصلاح و تربیت مددجویان موفق بوده است بلکه در کاهش جمعیت کیفری خوب تربیت و اصلاح گردد در سنین بالاتر به زندان برنمی گردد و این یعنی کاهش جمعیت کیفری.
مهارت های زندگی شامل موارد ذیل می باشد :
خودآگاهی :
رشد خودآگاهی به فرد کمک می کند تا در یابد تحت استرس قرار دارد یا نه و این معمولاً پیش شرط ضروری روابط اجتماعی و روابط بین فردی موثر و همدلانه است .
همدلی:
همدلی یعنی اینکه فرد زندگی دیگران را حتی زمانی که در آن شرایط قرار ندارد درک کند . همدلی به فرد کمک می کند تا بتوانند انسانهای دیگر را حتی وقتی با آنها متفاوت است بپذیرد و به آنها احترام گذارد .
ارتباط موثر :
این توانایی به فرد کمک می کند تا بتواند کلامی و غیر کلامی و مناسب با فرهنگ ، جامعه و موقعیت خود را بیان کند..
روابط بین فردی:
این توانایی به ایجاد روابط بین فردی مثبت و موثر فرد با انسانهای دیگر کمک می کند یکی از این موارد ، توانایی ایجاد روابط دوستانه است که در سلامت روانی و اجتماعی ، روابط گرم خانوادگی ، به عنوان یک منبع مهم روابط اجتماعی نا سالم نقش بسیار مهمی دارد .
تصمیم گیری:
این توانایی به فرد کمک می کند تا به نحو موثرتری در مورد مسائل تصمیم گیری نماید اگر کودکان و نوجوانان بتوانند فعالانه در مورد اعمالشان تصمیم گیری کنند ، جوانب مختلف انتخاب را بررسی و پیامد هر انتخاب را ارزیابی کنند ، مسلماً در سطوح بالاتر بهداشت روانی قرار خواهند گرفت.
حل مسأله :
این توانایی فرد را قادر می سازد تا به طور موثرتری مسائل زندگی را حل نماید . مسائل مهم زندگی چنانچه حل نشده باقی بمانند ، استرس روانی ایجاد می کنند که به فشار جسمی منجر می شود .
تفکر خلاق:
این نوع تفکر هم به مسأله و هم به تصمیم گیری های مناسب کمک می کند با استفاده از این نوع تفکر ، راه حلهای مختلف مسأله و پیامدهای هر یک از آنها بررسی می شوند . این مهارت ها ، فرد را قادر می سازد تا مسائل را از ورای تجارب مستقیم خود را دریابد و حتی زمانی که مشکلی وجود ندارد و تصمیم گیری خاصی مطرح نیست با سازگاری و انعطاف بیشتر به زندگی بپردازد .
تفکر انتقادی:
این نوع مهارت نوجوان را قادر می سازد تا در برخورد با ارزشها ، فشار گروه و رسانه ها مقاومت کند و از آسیب در امان باشد .
توانایی حل مسأله :
این توانایی فرد را قادر می سازد تا هیجان ها را در خود و دیگران تشخیص دهد . نحوه تأثیر هیجان ها بر رفتار را بداند و بتواند واکنش مناسبی به هیجانهای مختلف نشان دهد .
توانایی مقابله با استرس :
این توانایی شامل شناخت استرس های مختلف زندگی و تأثیر آنها بر فرد است . شناسایی منابع استرس و نحوه تأثیر آن بر انسان ، فرد را قادر می سازد تا با اعمال و موضع گیری های خود فشار و استرس را کاهش دهد .
روش تحقیق
چون در این پژوهش وضعیت موجود و حال مورد بررسی قرار می گیرد . از نوع توصیفی و در زیر گروه علی پس از وقوع می باشد .
فرضیه تحقیق
آموزش مهارت های زندگی در تغییر نگرش ها ، باورها و رفتارهای مددجویان کانون اصلاح و تربیت موثر است .
اهداف تحقیق
هدف از این تحقیق عبارت است از بررسی آموزش مهارت های زندگی بر تغییر نگرش ، باورها و رفتارهای مددجویان کانون اصلاح و تربیت خرم آباد .
تعاریف نظری و عملیاتی
مهارت های زندگی: شامل مجموعه ای از توانایی ها هستند که قدرت سازگاری و رفتار مثبت و کار آمد را افزایش می دهند (نوشادروان 1389).
آموزش مهارت های زندگی : عبارت است از آموزش مهارت های زندگی به مدد جویان کانون در قالب کلاس های آموزشی که شامل مهارت های ده گانه است .
تغییر باورها و نگرش ها : همان نمره ای است که در مددجو در پرسشنامه محقق ساخته کسب می نماید .
ابزار تحقیق و پایائی و روایی آنها
ابزار تحقیق در این پژوهش عبارت است از پرسشنامه محقق ساخته که بر اساس طیف کلیدی ساخته شده است .
جامعه آماری و نمونه آماری:
جامعه آماری این پژوهش عبارت است از کلیه مددجویان حاضر در کانون اصلاح و تربیت به تعداد 25 نفر که به روش سر شماری همه آنها در پژوهش مورد بررسی قرار گرفته اند .
خلاصه ای از روش اجرای پژوهش:
در این پژوهش از همه 25 نفر مددجوی حاضر در کانون اصلاح و تربیت خرم آباد پیش آزمون شامل آزمون محقق ساخته که به بررسی نگرش ها و باورهای مددجویان در زمینه های متعدد می پرداخت و شامل 13 سوال بود بعمل آمد .
یافته ها :
نتایج و یافته های مربوط به فرضیه های پژوهش نشان می دهد که آموزش مهارت های زندگی بر نگرش ها ، باورها و تغییر رفتارهای افراد بصورت معنا دار موثر بوده است .
جدول نتایج مربوط به نمرات آزمون تغییر نگرش ها و باور ها
p
df
N
000/
24
25
جدول نتایج مربوط به نمرات چک لیست رفتارها
P
df
N
000/0
24
25
پیشنهادات:
1- آموزش مهارت های زندگی برای کارکنان کانون.
2- برگزاری همایش ها و سمینارهای فصلی درباره مهارت های زندگی برای مددجویان
3- تهیه بروشورها ، جزوات و پوسترهایی درباره مهارت های زندگی برای مددجویان.
4- دادن امتیازاتی مانند مرخصی ها ، تخفیف مجازات و ..... برای کسانی که دوره مهارتهای زندگی را می گذارنند.
5- انجام همین پژوهش برای مددجویان سایر زندانها.
منابع فارسی:
1- کلنیکه.ال.کریس (1381) . مهارت های زندگی (ترجمه شهرام محمد خانی ) . تهران اسپند هنر .
2- ناصری ، حسین ; نیک پرور ، ریحانه (1383). بررسی اثر بخشی آموزش مهارت های زندگی بر بهداشت روانی دانشجویان .
3- سازمان جهانی بهداشت (1379) . (ترجمه ربابه نوری قاسم آبادی و پروانه محمد خانی ) برنامه آموزش مهارت های زندگی ، سازمان بهزیستی کشور .
4- صدیق ، سروستانی ، رحمت اثر (1387) . آسیب شناسی اجتماعی ، تهران سمت چاپ دوم .
5- ستوده ، هدایت اثر (1386) ، آسیب شناسی اجتماعی ، تهران ، آوای نور ، چاپ هجدهم .
6- دلاور ، علی (1385) ، روشهای تحقیق انتشارات پیام نور .
منابع انگلیسی:
1 Mac Donald L . Bradish,D.C.(1991)
Families and school together : An innovatives substance abuse prevention program.
2 Keddie , A.M(1992) . psychosocial Factors associated with teenge pregrancy in (Jamaica . Adolescenee).
3 Janz,T (1992). Psychology HelTh (studentin Trinidad and Tobago – Journal of druy Education.
|
|
کلمات کلیدی
مهارت های زندگی – مددجویان کانون اصلاح و تربیت آموزش مهارت های زندگی
|
|
متن کامل مقاله
|
|
|
تعداد بازدید از این صفحه: 3651
|
آرشیو اخبار
خروجی خبرخوان اخبار
